Trong bối cảnh đất nước đang chuyển mình với những bước tiến vượt bậc của công cuộc đổi mới và xây dựng đất nước ngày càng vững mạnh sánh vai cùng với cường quốc trên thế giới. Với những tiến bộ khoa học kỹ thuật, cuộc sống vật chất ngày một nâng cao, nền kinh tế phát triển ngày một rõ rệt và còn nhiều dự án kinh tế lớn trong tương lai vì Việt
Song với tốc độ phát triển lớn mạnh của đất nước về tôn giáo, an ninh, chính trị, kinh tế, xã hội thì yếu tố quan trọng và cần thiết để cân bằng cuộc sống về mặt vật chất cũng như tinh thần của con người, đó chính là Đạo Phật du nhập vào lòng công chúng cũng như đời sống tâm linh của nhân loại và để phù hợp với truyền thống văn hóa, đạo đức của dân tộc để đáp ứng những yêu cầu đúng đắn của đất nước, của thời đại.
Thật vậy, Đạo Phật là một tôn giáo lớn của nhân loại, ảnh hưởng của Đạo Phật đối với con người và xã hội mang ý nghĩa rất lớn trong quá trình tiến bộ hội nhập của con người và đã tạo nền văn hóa nhân bản cũng như tinh thần mong cầu tu học theo Đạo Phật của người Phương Đông hơn 2500 năm qua.
Đạo Phật xưa và nay không phân biệt bất kỳ một chủng tộc hay một thế giới nào, chính vì những yếu tố này mà Đạo Phật đã và đang chinh phục Phương tây một cách nhẹ nhàng, thâm thúy và đầy tính cảm hóa với Bát Chánh Đạo, Tứ Diệu Đế… nói lên ý nghĩa về phương diện vẻ đẹp và sự quán triệt rốt ráo của giáo lý Đức Phật. Không chỉ dừng ở đây, không chỉ riêng con người ở các nước Á Đông mà người Phương Tây còn mong mỏi và hy vọng Đạo Phật sẽ làm nền tảng cho tôn giáo trong tương lai nhất là việc hướng tới lễ hội Vesak sắp diễn ra tại Việt Nam nhân ngày Đản sanh của Đức Từ Phụ Thích Ca Mâu Ni. Cùng với mốc lịch sử trọng đại này không riêng một cá nhân nào mà cả nhân loại đều hi vọng có một tôn giáo đáp ứng nhu cầu sống còn và sự phát triển phù hợp với điều kiện mới của xã hội.
Mặt khác, với sự tiến bộ quá nhanh của khoa học kỹ thuật đã tạo ra những khủng hoảng của xã hội, mất thăng bằng về sinh thái, về văn hóa, tâm lý, đạo đức… chính vì lẽ này mà mỗi người chúng ta tha thiết mong muốn có một tôn giáo với lối đi đúng đắn và thiết thực hơn. Bởi vì tôn giáo Phật giáo là một tôn giáo không có thượng đế, một nền giáo lý không có giáo điều và ràng buộc con người phải như thế này hay thế khác. Giáo lý Phật là đạo từ bi, trải rộng tình thương đến tất cả chúng sinh mục đích là giải thoát khổ đau tìm lấy chân hạnh phúc và hướng tới chân, thiện, mỹ cuộc sống an lành. Vì thế, “Tôn giáo của tương lai sẽ là một tôn giáo của toàn cầu, vượt lên mọi thần linh, giáo điều và thần học. Tôn giáo ấy phải bao quát cả phương diện tự nhiên lẫn siêu nhiên, đặt trên căn bản của ý thức đạo lý phát xuất từ kinh nghiệm tổng thể gồm mọi phương diện trên trong cái nhất thể đầy ý nghĩa, chỉ có Đạo Phật đáp ứng đủ các điều kiện ấy” theo nhà vật lý học Albert Einstein.
Như vậy, Đạo Phật có gì đặc biệt mà được sự thiện cảm và ca ngợi của con người thời đại đến như thế? Tại sao ngày càng có nhiều người dám từ bỏ tất cả mọi ham muốn, danh lợi, vinh hoa, phú quý tiền của để tìm đến với một cuộc sống không có những thú vui của cuộc đời cũng như sự hưởng thụ của đời sống vật chất… bao nhiêu lẽ ấy cũng có thể nói rằng Đạo Phật là phương thức sống, là lẽ sống, lối sống để có được hạnh phúc chân thật, không phiền não, không thủ đoạn, không lợi dụng, không gian dối và đoạn trừ khổ đau… đó là mục tiêu của giáo lý Đạo Phật hôm nay.
Ngoài lợi thế chung của Phật giáo, thế giới khi bước vào một thế giới toàn cầu hóa hiện nay, có thể nói với công cuộc đổi mới và hội nhập của đất nước không những về kinh tế thương mại mà còn là thành viên của Liên hiệp hội tổ chức Phật giáo thế giới, đã tạo cho Phật giáo Việt Nam hơn mấy thế kỷ qua có được vị thế như hôm nay.
Phật giáo Việt Nam ngày nay đã từng bước khẳng định mình và có được một khoảng không gian tồn tại rộng lớn, đã hiện diện ở nhiều nước như: Pháp, Nhật Bản, Mỹ, Tây Tạng… với nhiều tông phái và tổ chức khác nhau, với những pháp môn tu khác nhau song tất cả đều đi đến mục đích cuối cùng của Đạo Phật là chấm dứt mọi khổ đau, thoát ly sanh tử luân hồi, thành tựu viên mãn, mang lại cuộc sống an lạc cho mọi người.
Hơn nữa, với những bước tiến ngày càng vững chắc trong quá trình hội nhập, Phật giáo gắn bó và hòa nhập với dân tộc trong tiến trình dựng nước và giữ nước, bên cạnh đó Đạo Phật có ảnh hưởng lớn đối với dân tộc, một Đạo Phật có nếp sống đạo đức không chỉ giáo dục tự thân đối với từng cá nhân, gia đình xã hội mà còn là một triết lý, một phương châm sống tốt và hướng thiện.
Ngoài ra, với tính chất toàn cầu hóa về tôn giáo thì việc tín ngưỡng về Phật giáo ngày nay đã phổ biến rộng khắp các lãnh thổ trên thế giới điều đó được thể hiện ở các yếu tố sau:
Tính năng động thứ nhất của Phật giáo thể hiện trong quá trình hội nhập là Phật giáo của cộng đồng người Việt, đời sống sinh hoạt Phật giáo người Việt luôn song hành với đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa, giáo dục của đất nước. Do vậy, dọc theo chiều dài lịch sử của đất nước, qua bao nhiêu cuộc chấn hưng Phật giáo nước nhà thì ý thức tự chủ của con người ngày càng cao độ tạo điều kiện phát triển và ảnh hưởng sâu rộng của Phật giáo đối với con người.
Tính năng động thứ hai của Phât giáo còn thể hiện rõ nét là mối quan hệ giữa Phật giáo và Nhà nước qua các triều đại, qua các thời kỳ bao giờ cũng song hành cùng nhau tồn tại và phát triển. Tất cả đều dựa trên nền tảng bản chất giáo dục nhân văn, đạo đức, chính trị…
Tính năng động thứ ba trong quá trình hội nhập mà Phật giáo thể hiện đã góp phần tạo nên bản sắc văn hóa dân tộc, trong đó bản sắc tâm linh của Phật giáo được phát huy cập nhật và hiện đại hóa.
Trong quá trình hội nhập hòa cùng với nhịp độ phát triển theo chiều hướng phát triển tích cực về mọi mặt thì sự vận dụng thể nhập giáo lý đạo Phật vào đời sống thực tiễn trên mọi lĩnh vực là tính năng động thứ tư của Phật giáo.
Qua những nét đặc trưng tiêu biểu tính năng động và phát triển của Phật giáo, sự có mặt của đạo Phật đã góp phần mang lại luồng sinh khí mới và ý thức cuộc sống của con người được mạnh mẽ và nghị lực hơn, mở ra một lối thoát cho con người trước những bế tắc về mặt tinh thần, tâm linh của con người. Với khoảng thời gian hơn 2500 năm qua cũng đủ để cho thấy đạo Phật đã được thử thách cọ xát với thời gian và không gian cũng như giá trị tác dụng của đạo Phật được áp dụng vào thực tiễn cuộc sống ra sao.
Đạo Phật với con đường thoát khổ thiết thực, nhân bản, với phương châm từ bi hỷ xả, xóa bỏ chấp thủ, hận thù, đoạn trừ khổ đau, sầu bi khổ não của cuộc đời để đạt đến cứu cánh giải thoát.
Ngày nay, đất nước ta đang trên đà phát triển và hội nhập vào tổ chức thương mại thế giới, đời sống sinh họat của Phật giáo cũng theo xu hướng toàn cầu hóa mà vận hành trên mọi phương diện. Thế nhưng, vấn đề quan trọng là trong quá trình hội nhập, Phật giáo vẫn giữ nguyên sắc thái riêng của Phật giáo, của dân tộc, nhưng đồng thời cũng mang đặc tính chung của cộng đồng quốc tế, nhân loại. Như trong kinh Pháp Cú Đức Phật có dạy: Phật Pháp bất ly thế gian giác”.
Là phật tử chúng ta phải tích cực học đạo, hành đạo theo đúng nghĩa của giáo lý Đức Phật phù hợp với tính đa dạng của nền kinh tế trong thời kỳ hội nhập, tính đa dạng của nền kinh tế thị trường vốn chẳng xa lạ gì đối với giáo lý Phật giáo, người Phật tử đã nắm rõ lý duyên khởi, vô thường, vô ngã thì tất nhiên chúng ta sẽ dễ dàng thích nghi tiếp cận chuyển hóa. Vì vậy, với vị thế của Phật giáo hôm nay được các nước thế giới công nhận, giáo lý Phật Đà đã từng bước ngày một phát triển mạnh và đánh thức sự ngủ mê của nhân loại bao lâu nay vẫn còn chìm trong vô minh và bế tắc không có lối thoát.